Series: Blockchain

[BlockChain] P1: Tìm hiểu cơ bản về Blockchain, ví dụ thực tiễn

This entry is part 1 of 2 in the series Blockchain

1. Blockchain là gì?

Blockchain là một hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán, mà mỗi block dữ liệu được liên kết với nhau thông qua mã hóa. Mỗi block chứa thông tin về giao dịch, và thông tin về block trước đó. Dữ liệu có sự nhất quán theo trình tự thời gian vì bạn không thể xóa hoặc sửa chuỗi mà không có sự đồng thuận từ mạng lưới. Vì thế, bạn có thể sử dụng công nghệ Blockchain để tạo ra một sổ cái không thể biến đổi hay chỉnh sửa để theo dõi các đơn hàng, khoản thanh toán, tài khoản và những giao dịch khác. Hệ thống chuỗi khối có những cơ chế tích hợp để ngăn chặn các mục nhập giao dịch trái phép và tạo sự nhất quán trong chế độ xem chung của các giao dịch này.

image - quochung.cyou PTIT

Một số đặc điểm của Blockchain:

  • Phân tán: Dữ liệu được lưu trữ trên nhiều máy chủ khác nhau.
  • An toàn: Dữ liệu được mã hóa và không thể thay đổi.
  • Độc lập: Không cần sự can thiệp của bên thứ ba.
  • Bảo mật: Dữ liệu được phân quyền và mã hóa.
  • Trong suốt: Mọi giao dịch đều được lưu trữ và công khai.
  • Tiết kiệm: Giảm chi phí vận hành và tăng hiệu quả.
  • Dễ dàng sử dụng: Không cần kiến thức chuyên sâu về công nghệ.
  • Tính khả chuyển: Dễ dàng mở rộng và phát triển.
  • Tính nhất quán: Mọi giao dịch đều được xác nhận và chứng thực.
  • Tính đồng thuận: Mọi giao dịch đều được thông qua một quy trình đồng thuận.

Ví dụ thực tế

image 2 - quochung.cyou PTIT

Làm việc trên SpreadSheet

  • Trong một công ty, mọi nhân viên đều có quyền truy cập vào một bảng tính chung, và có thể thêm, sửa, xóa dữ liệu trên bảng tính đó.
  • Mỗi thay đổi trên bảng tính sẽ được lưu trữ và công khai cho tất cả mọi người xem. Khi muốn thay đổi dữ liệu, mọi người phải thông qua một quy trình xác nhận. Quy trình này có thể là sự đồng thuận của tất cả mọi người, hoặc là sự xác nhận của một số người quản lý.
  • Sau khi quy trình xác nhận được hoàn tất, dữ liệu mới sẽ được cập nhật lên bảng tính chung, và mọi người có thể xem lại lịch sử thay đổi của dữ liệu.
istockphoto 1366116758 612x612 1 - quochung.cyou PTIT
African American Office Employee Auditor Using Spreadsheet

=> Không khó để nhận ra rằng, bảng tính chung này chính là một ví dụ về Blockchain. Mỗi block dữ liệu tương ứng với một dòng dữ liệu trên bảng tính, và mỗi thay đổi trên bảng tính tương ứng với một giao dịch trên Blockchain.
– Không ai có thể thay đổi dữ liệu cũ, mà chỉ có thể thêm dữ liệu mới. Mỗi giao dịch đều được lưu trữ và công khai, và mọi người đều có thể xem lại lịch sử thay đổi của dữ liệu. Việc xác nhận giao dịch cũng tương tự như quy trình xác nhận trên bảng tính chung.

Tóm lược

Blockchain giống như spreadsheet được chia sẻ này. Nó được phân tán trên nhiều máy tính (nút) trên khắp thế giới. Mỗi khi một giao dịch xảy ra, nó được thêm vào một ‘khối’, tương tự như một hàng mới trong bảng tính của chúng ta. Nếu đa số các nút đồng ý rằng giao dịch là hợp lệ, khối sẽ được niêm phong mật mã và thêm vào chuỗi các giao dịch đã được xác nhận trước đó. Do đó, có cái tên “blockchain”.

Bản chất phân quyền của blockchain khiến nó khó bị chỉnh sửa dữ liệu lịch sử. Nó cũng rất minh bạch, bất kỳ ai tham gia vào mạng lưới đều có thể xem toàn bộ blockchain. Hơn nữa, dữ liệu được bảo vệ bằng các nguyên tắc mật mã, làm cho nó trở nên không thể tấn công hay thay đổi

[BlockChain] P2: Chainlink, một giải pháp khắc phục “oracle problem”, ví dụ thực tế

This entry is part 2 of 2 in the series Blockchain

Chainlink là gì?

image 4 - quochung.cyou PTIT
Chainlink là một dự án mã nguồn mở, được phát triển bởi SmartContract, nhằm giải quyết vấn đề "oracle problem" trong blockchain. Chainlink cung cấp một cách để kết nối các hợp đồng thông minh với các nguồn dữ liệu bên ngoài mà không cần tin tưởng vào bất kỳ bên thứ ba nào.

Ví dụ thực tế

Có thể xem ví dụ thực tế về blockchain qua bảng tính ở bài viết trước trong series. Tại bài này, ta sẽ nói về vấn đề mà Chainlink tập trung giải quyết

  • Chainlink giải quyết một hạn chế cơ bản của blockchain: mặc dù blockchain giúp ta tạo ra một bảng tính an toàn, bảo mật, stable vì phi tập trung, nhưng nó không thể tự mình truy cập hoặc xác minh dữ liệu thế giới thực.

Ví dụ:

  • Bạn có thể sử dụng bảng tính để lưu các lần chấm công của nhân viên, nhưng chính bảng tính không thể xác minh xem những dữ liệu nhập vào đó có đúng hay không; bạn cần một hệ thống bảng chấm công bên ngoài để thực sự theo dõi những giờ này. Vì vậy, để bảng tính có ích, nó cần dữ liệu chỉ nhập chính xác từ một nguồn hệ thống bên ngoài nà, và ta sẽ cần một cây cầu trung gian giữa dữ liệu ngoài và hệ thống blockchain bảo mật bên trong.

Đó chính là những gì Chainlink cung cấp cho blockchain. Nó hoạt động như một mạng lưới oracle phi tập trung. Oracle giống như những sứ giả lấy thông tin từ các nguồn bên ngoài và đưa nó vào blockchain một cách an toàn, và có thể tin tưởng được.

image 8 - quochung.cyou PTIT

Chainlink đảm bảo rằng dữ liệu từ thế giới bên ngoài đến được với hợp đồng thông minh của blockchain một cách an toàn và đáng tin cậy. Vì vậy, nếu hợp đồng thông minh của bạn phụ thuộc vào thông tin thế giới thực,ví dụ như dữ liệu thời tiết, giá cả chứng khoán hiện tại, …, các oracle của Chainlink cung cấp một cách đáng tin cậy để lấy thông tin đó lên blockchain.

Hợp đồng thông minh sau đó có thể thực thi dựa trên dữ liệu thời gian thực được cung cấp, cho dù là chuyển tiền khi đáp ứng được những điều kiện nhất định, hay xác nhận xảy ra một sự kiện. Chainlink đảm bảo thông tin này chính xác và quy trình là phi tập trung, nên không có thực thể đơn lẻ nào có thể thao túng dữ liệu—cũng giống như không có một người đơn lẻ nào có thể bí mật thay đổi giờ làm việc đã theo dõi của mọi người trong bảng tính chia sẻ của chúng ta mà không bị người khác phát hiện.

Ngoài ra còn một số vấn đề khác sẽ thảo luận ở dưới.


Vấn đề “oracle problem”

image 5 - quochung.cyou PTIT
- Trong blockchain, hợp đồng thông minh không thể truy cập trực tiếp vào dữ liệu từ bên ngoài mà cần thông qua một bên thứ ba, gọi là "oracle". Tuy nhiên, việc tin tưởng vào một bên thứ ba có thể gây ra rủi ro cho hợp đồng thông minh. Đó chính là vấn đề "oracle problem".
- Sự bảo mật của blockchain được bảo vệ nhờ nhiều các "xác thực" trên nhiều máy khác nhau, phi tập trung. Tuy nhiên, khi dữ liệu từ bên ngoài được đưa vào, nó có thể bị "tấn công" từ bên ngoài, gây ra rủi ro cho hợp đồng thông minh.

Centralized Oracle Problem

image 6 - quochung.cyou PTIT

Cơ chế oracle blockchain sử dụng một node tập trung để cung cấp dữ liệu cho hợp đồng thông minh điều này cũng tạo ra 1 SPOF (Single Point of Failure), tức là, nếu điểm này bị quá tải, sập, hay có vấn đề thì toàn hệ thống bị chết. Điều này vô tình làm mất đi mục đích của ứng dụng blockchain phi tập trung, khi mà ta không tập trung dữ liệu, hay xử lý vào 1 chỗ. Nếu oracle duy nhất không hoạt động, thì hợp đồng thông minh sẽ không thể tiếp cận với dữ liệu cần thiết để thực thi hoặc sẽ thực hiện không chính xác dựa trên dữ liệu cũ.

Thậm chí tồi tệ hơn, nếu oracle duy nhất bị lỗi, thì dữ liệu được gửi lên chuỗi có thể hoàn toàn sai lệch và dẫn đến hợp đồng thông minh thực hiện những kết quả hoàn toàn sai. Điều này thường được gọi là vấn đề “garbage in, garbage out” nơi mà đầu vào xấu dẫn đến đầu ra xấu. Bên cạnh đó, vì giao dịch blockchain được tự động hóa và không thể thay đổi, một kết quả hợp đồng thông minh dựa trên dữ liệu sai lạc không thể được đảo ngược, có nghĩa là tiền của người dùng có thể bị mất vĩnh viễn.

image 7 - quochung.cyou PTIT

Việc thực sự vượt qua vấn đề oracle đòi hỏi phải có oracle phi tập trung để ngăn chặn việc lỗi, hỏng dữ liệu, hay node hoạt động không chính xác hay ngừng hoạt động. Mạng Lưới Oracle Phi Tập Trung, hoặc gọi tắt là DON (Decentralized Oracle Network), kết hợp nhiều nút oracle độc lập và nhiều nguồn dữ liệu đáng tin cậy để thiết lập sự phi tập trung từ đầu đến cuối